Nghể răm (Polygonum hydropiper)

74 / 100

Nghể răm là một loài cây thân thảo nhỏ, thuộc họ Rau răm (Polygonaceae). Loài này nổi bật với hương vị cay nồng đặc trưng và thường được sử dụng trong các bài thuốc cũng như trong ẩm thực ở một số khu vực.

  • Tên gọi khác: Rau răm nước, rau răm cay, hay rau răm mùi.
  • Tên khoa học: Polygonum hydropiper
  • Họ: Polygonaceae (họ Rau răm)
  • Tên tiếng Anh: Water pepper, Spicy knotweed
  • Tên tiếng Trung: 蓼辣 (Liǎo là)
Nghể răm (Polygonum hydropiper)
Nghể răm (Polygonum hydropiper)

1. Xuất Xứ và Phân Bố

Tại Việt Nam, nghể răm thường mọc hoang và được trồng ở nhiều nơi, từ Bắc vào Nam. Cây ưa độ ẩm và thường được tìm thấy ở các khu vực ẩm ướt như bờ suối, đất lầy, hoặc các khu vực đất ẩm gần ao hồ.

2. Đặc Điểm Hình Thái

  • Đặc điểm hình thái: Nghể răm có thân mềm, thẳng đứng hoặc nằm, dài khoảng 20-70cm. Lá mọc đối, hình bầu dục hoặc hình trứng, màu xanh, có thể có vết đỏ. Hoa nhỏ, màu trắng hoặc hồng nhạt, mọc thành bông ở đỉnh cành hoặc nách lá.
  • Bộ phận dùng làm thuốc:
    • Lá và Thân cây: Phần lớn lá và thân cây được sử dụng trong việc chế biến thuốc. Cả hai bộ phận này có thể được thu hoạch, sấy khô hoặc sử dụng tươi.
    • Rễ: Trong một số trường hợp, rễ của cây cũng được dùng làm thuốc, đặc biệt sau khi được phơi khô.
    • Hạt: Hạt của nghể răm cũng có thể được sử dụng, đôi khi sau khi đã được rang hoặc xử lý qua nhiệt.

3. Thành Phần

Thành phần hóa học:

  • Flavonoid: Các hợp chất polyphenolic có trong nhiều loại thực vật, bao gồm nghể răm, chúng có tác dụng chống oxy hóa.
  • Tinh dầu: Chứa các terpenoid và sesquiterpenes, có tác dụng kháng khuẩn và chống viêm.
  • Polygodial: Một hợp chất có tác dụng chống vi khuẩn và chống nấm.
  • Tannin: Các hợp chất phenolic có tính chất chống oxy hóa và kháng khuẩn.
  • Vitamin C và các khoáng chất: Như magie, kali, và canxi.

Công dụng của từng thành phần:

  • Flavonoid: Giúp chống oxy hóa, giảm viêm, và hỗ trợ sức khỏe tim mạch.
  • Tinh dầu: Có tính kháng khuẩn, giúp điều trị nhiễm trùng và viêm.
  • Polygodial: Có tác dụng chống vi khuẩn và chống nấm, hữu ích trong việc điều trị các bệnh nhiễm trùng do nấm và vi khuẩn.
  • Tannin: Hỗ trợ trong việc điều trị tiêu chảy và các vấn đề liên quan đến đường tiêu hóa nhờ khả năng chống oxy hóa và kháng khuẩn.
  • Vitamin C và các khoáng chất: Hỗ trợ sức khỏe tổng thể, tăng cường hệ miễn dịch và duy trì sức khỏe của xương và cơ bắp.

4. Công Dụng

  • Theo đông y, y học cổ truyền, y học truyền thống: Nghể răm được sử dụng để điều trị các vấn đề về tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy; có tác dụng kháng viêm, kháng khuẩn. Nó cũng được dùng để giảm đau, giảm sưng và điều trị một số bệnh ngoài da.
  • Theo y học hiện đại: Các nghiên cứu hiện đại đã ghi nhận khả năng kháng khuẩn, chống viêm và giảm đau của nghể răm. Nó có thể được sử dụng trong điều trị các rối loạn tiêu hóa nhẹ và làm dịu các vấn đề da như viêm da.

5. Bài Thuốc Dân Gian

1. Bài thuốc chữa cảm mạo phong hàn:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm (Polygonum hydropiper), Gừng tươi (Zingiber officinale), Quế chi (Cinnamomum cassia).
  • Cách chế biến:  Nghể răm: 5-10g, Gừng tươi: 3-5 lát, Quế chi: 3-5g, rửa sạch, cho vào nồi cùng 500ml nước. Đun sôi và sắc trên lửa nhỏ cho đến khi còn lại khoảng 200ml nước. Lọc bỏ bã.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống nóng, 2 lần/ngày.
  • Lưu ý: Không dùng cho người có tiền sử bệnh huyết áp cao.

2. Bài thuốc điều trị đau bụng kinh:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm, Hương phụ (Cyperi rhizoma), Đương quy (Angelica sinensis).
  • Cách chế biến:  Nghể răm: 5-10g, Hương phụ: 10-15g, Đương quy: 10-15g, rửa sạch và cho vào nồi cùng với lượng nước vừa đủ. Sắc cho đến khi nước thuốc đậm đặc. Lọc lấy nước uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống hàng ngày trong thời kỳ kinh nguyệt.
  • Lưu ý: Tránh sử dụng cho phụ nữ mang thai.

3. Bài thuốc chữa tiêu chảy:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm, Gạo tẻ (Oryza sativa), Táo tàu (Ziziphus jujuba).
  • Cách chế biến: Nghể răm: 5-10g, Gạo tẻ: 50-100g, Táo tàu: 5-10 quả rửa sạch và đưa vào nồi. Nấu cháo với lượng nước phù hợp, đảm bảo cháo nhuyễn và mềm.
  • Hướng dẫn sử dụng: Ăn cháo hàng ngày khi bị tiêu chảy.
  • Lưu ý: Tránh sử dụng cho người có tiền sử bệnh viêm đường ruột.

4. Bài thuốc chữa viêm họng:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm, Lá hẹ (Allium tuberosum), Mật ong.
  • Cách chế biến: Nghể răm: 10-15g, Lá hẹ: 5-10 lá, Mật ong: 20-30g. Nghể răm và lá hẹ được rửa sạch và ngâm trong mật ong. Để hỗn hợp ngâm ít nhất 12-24 giờ trước khi sử dụng.
  • Hướng dẫn sử dụng: Ngậm hỗn hợp 3 lần/ngày.
  • Lưu ý: Không dùng cho người có tiền sử bệnh dạ dày.

5. Bài thuốc chữa viêm da cơ địa:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm, Rau má (Centella asiatica), Nghệ (Curcuma longa).
  • Cách chế biến: Nghể răm: 5-10g, Rau má: 10-15g, Nghệ: 5-10g, rửa sạch, đun sôi trong nước. Đun cho đến khi nước cô đặc, sau đó lọc lấy nước để rửa vùng da bị tổn thương.
  • Hướng dẫn sử dụng: Dùng nước này để rửa vùng da bị tổn thương.
  • Lưu ý: Kiểm tra phản ứng dị ứng trước khi sử dụng.

6. Bài thuốc chữa phù thũng:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm, Ý Dĩ (Coix lacryma-jobi), Mã đề (Plantago asiatica).
  • Cách chế biến: Nghể răm: 5-10g, Ý Dĩ: 10-15g, Mã đề: 10-15g. Các vị thuốc được rửa sạch và sắc cùng với nước trong một lượng thích hợp. Sắc cho tới khi nước thuốc cô đặc.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống liên tục trong vài ngày.
  • Lưu ý: Không dùng cho người suy thận.

7. Bài thuốc chữa viêm gan:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm, Cà gai leo (Solanum procumbens), Hạ khô thảo (Prunella vulgaris).
  • Cách chế biến: Nghể răm: 5-10g, Cà gai leo: 10-15g, Hạ khô thảo: 10-15g, rửa sạch và cho vào nồi cùng lượng nước vừa đủ. Đun sôi và sắc trên lửa nhỏ cho đến khi nước thuốc cô lại. Lọc lấy nước uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống 2 lần/ngày.
  • Lưu ý: Nên kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh.

8. Bài thuốc chữa tăng huyết áp:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm, Câu kỷ tử (Lycium barbarum), Đậu đen (Vigna mungo).
  • Cách chế biến: Nghể răm: 5-10g, Câu kỷ tử: 10-15g, Đậu đen: 15-20g. Rửa sạch các vị thuốc, ngâm trong nước ấm trong khoảng 30 phút. Sau đó, sắc chúng với lượng nước thích hợp cho tới khi nước thuốc cô đặc. Lọc lấy nước uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống thường xuyên mỗi ngày.
  • Lưu ý: Theo dõi huyết áp thường xuyên.

9. Bài thuốc chữa rối loạn tiêu hóa:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm, Bạch truật (Atractylodes macrocephala), Cam thảo (Glycyrrhiza glabra).
  • Cách chế biến: Nghể răm: 5-10g, Bạch truật: 10-15g, Cam thảo: 3-5g. Lấy các vị thuốc đã rửa sạch, đun sôi cùng với nước trong một lượng thích hợp. Sắc trên lửa vừa cho đến khi thu được lượng nước cần thiết. Lọc lấy nước để uống sau bữa ăn.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống sau mỗi bữa ăn.
  • Lưu ý: Tránh sử dụng lâu dài mà không có sự giám sát y tế.

10. Bài thuốc chữa đau nhức xương khớp:

  • Phối Hợp Thuốc: Nghể răm, Dây đau xương (Tinospora sinensis), Lá lốt (Piper lolot).
  • Cách chế biến: Nghể răm: 5-10g, Dây đau xương: 10-15g, Lá lốt: 5-10 lá. Chuẩn bị và rửa sạch các thảo dược, sau đó sắc chúng với lượng nước phù hợp. Đun sôi và giữ trên lửa nhỏ cho đến khi nước cô đặc. Lọc lấy nước để uống hàng ngày.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống hàng ngày.
  • Lưu ý: Tránh sử dụng nếu có vấn đề về thận hoặc gan.

6. Kết Luận

Nghể răm là một loài thực vật đa năng, với nhiều công dụng trong y học cổ truyền và hiện đại. Tuy nhiên, cần lưu ý khi sử dụng nó trong y học do các tác dụng phụ tiềm ẩn và sự thiếu hụt nghiên cứu toàn diện về tác động của nó. Khi sử dụng nghể răm cho mục đích y học, nên tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế.

 

 

 

 

Chào các bạn thân mến,

Tôi rất vui mừng khi bạn ghé thăm Website của tôi, nơi tôi chia sẻ những kiến thức và kinh nghiệm về chăm sóc sức khỏe. Mục tiêu của tôi là mang đến những thông tin hữu ích, giúp bạn có thêm kiến thức để chăm sóc bản thân và gia đình mình một cách tốt nhất.

Nếu bạn thấy những bài viết của tôi hữu ích và muốn ủng hộ tôi, hãy để lại những bình luận tích cực hoặc chia sẻ bài viết với bạn bè và người thân của bạn. Điều này không chỉ giúp tôi có thêm động lực để viết nhiều bài viết chất lượng hơn nữa, mà còn giúp lan tỏa kiến thức sức khỏe đến nhiều người hơn.

Ngoài ra, nếu bạn cảm thấy muốn ủng hộ tôi hơn nữa, bạn có thể “mời tôi một tách cà phê” bằng cách quét mã QR-code dưới đây để thực hiện giao dịch qua ngân hàng. Mọi sự ủng hộ, dù nhỏ, đều là nguồn động viên lớn lao đối với tôi.

QR Code IDIVN.COM
QR Code IDIVN.COM

Cảm ơn bạn rất nhiều vì đã dành thời gian đọc và ủng hộ website của tôi. Hãy tiếp tục theo dõi để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích về sức khỏe và chăm sóc bản thân!

Bình luận của bạn