Tam thất (Panax pseudoginseng) – công dụng và bài thuốc dân gian

74 / 100

Tam thất (Panax pseudoginseng) là một loại thảo dược quý hiếm, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền, đặc biệt là y học cổ truyền châu Á. Tam thất thuộc họ Araliaceae, là loại thảo dược có giá trị cao trong y học. Nó được biết đến với khả năng cải thiện tuần hoàn máu, giảm viêm và hỗ trợ điều trị các vấn đề về máu.

  • Tên gọi khác: Tam thất bắc, Tam thất nam
  • Tên khoa học: Panax pseudoginseng, Panax pseudoginseng (Tam thất bắc), Curcuma zedoaria (Tam thất nam)
  • Tên tiếng Anh: Notoginseng (Tam thất bắc), Zedoary (Tam thất nam)
  • Tên tiếng Trung: 三七 (Tam thất bắc), 莪术 (Tam thất nam)
Tam thất – công dụng và bài thuốc dân gian
Tam thất – công dụng và bài thuốc dân gian

1. Xuất xứ và phân bố:

Tam thất phân bố chủ yếu ở phía Bắc Việt Nam và phía Nam Trung Quốc. Tại Việt Nam, tam thất thường trồng ở vùng núi cao, khí hậu lạnh như Hà Giang, Cao Bằng, Lào Cai.

2. Đặc điểm hình thái:

  • Đặc điểm hình thái: Tam thất có rễ hình củ, mọc thành cụm. Lá mọc so le, hình trái tim hoặc hình bầu dục. Hoa màu trắng hoặc hồng nhạt, mọc thành chùm.
  • Bộ Phận Dùng Làm Thuốc:
    • Phần chính sử dụng trong y học là rễ và củ của cây Tam thất.
    • Rễ và củ được thu hoạch, làm sạch, thường sau đó phơi khô hoặc chế biến để sử dụng.

3. Thành phần:

Tam thất chứa nhiều thành phần hoạt tính bao gồm saponin, flavonoid, tinh dầu và nhiều loại acid amin. Saponin là thành phần chính, chiếm tỷ lệ cao, đóng vai trò quan trọng trong các tác dụng dược lý của Tam thất.

4. Công dụng:

Thành Phần Hóa Học:

  • Saponin: Các saponin triterpenoid, bao gồm ginsenosides, là thành phần quan trọng, chiếm tỉ lệ lớn trong cấu trúc hóa học của Tam thất. Các ginsenosides khác nhau có tác dụng khác nhau.
  • Vitamin và Khoáng chất: Chứa một lượng nhỏ các vitamin và khoáng chất cần thiết.
  • Tinh dầu và axít béo: Một số axít béo không bão hòa và tinh dầu thiết yếu.
  • Các thành phần khác: Bao gồm polysaccharides, peptidoglycan, và các hợp chất phenolic.

Công Dụng Của Từng Thành Phần:

  • Saponin (ginsenosides): Có tác dụng hỗ trợ hệ miễn dịch, cải thiện tuần hoàn máu, và có thể giúp giảm mệt mỏi. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra tác dụng chống viêm và hỗ trợ chức năng gan.
  • Vitamin và Khoáng chất: Cung cấp lợi ích tổng thể cho sức khỏe, bao gồm hỗ trợ chức năng của các hệ thống cơ thể khác nhau.
  • Tinh dầu và axít béo: Có tác dụng chống oxy hóa, giúp cải thiện sức khỏe da và cơ thể.
  • Polysaccharides: Có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch và có thể giúp cải thiện chức năng của hệ tiêu hóa.

5. Bài thuốc dân gian:

Tam thất (Panax pseudoginseng) là một vị thuốc quý trong Đông y, nổi tiếng với khả năng cầm máu, giảm đau, và bồi bổ cơ thể. Dưới đây là 10 bài thuốc phổ biến sử dụng Tam thất:

1. Bài thuốc cầm máu

  • Công dụng: Cầm máu, giảm viêm
  • Bệnh lý: Chảy máu ngoài da, chảy máu cam
  • Phối hợp thuốc:
    • Tam thất (Panax pseudoginseng) 5g
    • Xuyên khung (Ligusticum striatum) 5g
  • Cách chế biến: Tán Tam thất và Xuyên khung thành bột mịn. Có thể rắc trực tiếp lên vết thương hoặc pha với nước để uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Rắc trực tiếp lên vết thương hoặc uống.
  • Lưu ý: Không sử dụng cho người có vấn đề về đông máu.

2. Bài thuốc giảm đau

  • Công dụng: Giảm đau, chống viêm
  • Bệnh lý: Đau nhức xương khớp
  • Phối hợp thuốc:
  • Cách chế biến: Sắc Tam thất và Đương quy với 600ml nước cho đến khi còn khoảng 300ml, lọc lấy nước để uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống hàng ngày.
  • Lưu ý: Không dùng cho phụ nữ có thai.

3. Bài thuốc bồi bổ cơ thể

  • Công dụng: Bồi bổ sức khỏe
  • Bệnh lý: Suy nhược cơ thể
  • Phối hợp thuốc:
  • Cách chế biến: Sắc Tam thất và Nhân sâm với 500ml nước cho đến khi còn khoảng 250ml, lọc lấy nước để uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống mỗi ngày.
  • Lưu ý: Thận trọng với người huyết áp cao.

4. Bài thuốc trị viêm loét dạ dày

  • Công dụng: Giảm đau, chữa lành viêm loét
  • Bệnh lý: Viêm loét dạ dày
  • Phối hợp thuốc:
  • Cách chế biến: Sắc Tam thất và Bạch truật với 600ml nước cho đến khi còn khoảng 300ml, lọc lấy nước để uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống trước bữa ăn.
  • Lưu ý: Không dùng cho người bị viêm loét cấp tính.

5. Bài thuốc điều trị tăng huyết áp

  • Công dụng: Giảm huyết áp
  • Bệnh lý: Tăng huyết áp
  • Phối hợp thuốc:
  • Cách chế biến: Sắc Tam thất và Gừng tươi với 600ml nước cho đến khi còn khoảng 300ml, lọc lấy nước để uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống hàng ngày.
  • Lưu ý: Thận trọng khi dùng chung với thuốc hạ huyết áp.

6. Bài thuốc chống suy giảm trí nhớ

  • Công dụng: Tăng cường trí nhớ
  • Bệnh lý: Suy giảm trí nhớ
  • Phối hợp thuốc:
  • Cách chế biến: Sắc Tam thất và Hoàng kỳ với 600ml nước cho đến khi còn khoảng 300ml, lọc lấy nước để uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống mỗi ngày.
  • Lưu ý: Không dùng cho người bị rối loạn tâm thần.

7. Bài thuốc điều trị chứng mất ngủ

  • Công dụng: An thần, cải thiện giấc ngủ
  • Bệnh lý: Mất ngủ
  • Phối hợp thuốc:
    • Tam thất 5g
    • Tâm sen (Nelumbo nucifera) 5g
  • Cách chế biến: Sắc Tam thất và Tâm sen với 500ml nước cho đến khi còn khoảng 250ml, lọc lấy nước để uống vào buổi tối.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống trước khi ngủ.
  • Lưu ý: Không dùng cho trẻ em.

8. Bài thuốc chống viêm nhiễm

  • Công dụng: Giảm viêm, tăng cường miễn dịch
  • Bệnh lý: Viêm nhiễm
  • Phối hợp thuốc:
  • Cách chế biến: Sắc Tam thất và Lá sen với 600ml nước cho đến khi còn khoảng 300ml, lọc lấy nước để uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống ngày 2 lần.
  • Lưu ý: Không dùng cho người có vấn đề về đông máu.

9. Bài thuốc hỗ trợ điều trị bệnh tim

  • Công dụng: Hỗ trợ điều trị bệnh tim
  • Bệnh lý: Bệnh tim mạch
  • Phối hợp thuốc:
    • Tam thất 5g
    • Đan sâm (Salvia miltiorrhiza) 10g
  • Cách chế biến: Sắc Tam thất và Đan sâm với 600ml nước cho đến khi còn khoảng 300ml, lọc lấy nước để uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống mỗi ngày.
  • Lưu ý: Thận trọng với người bị rối loạn nhịp tim.

10. Bài thuốc điều trị chứng phù nề

  • Công dụng: Giảm phù nề, tăng cường tuần hoàn máu
  • Bệnh lý: Phù nề
  • Phối hợp thuốc:
    • Tam thất 5g
    • Sài hồ (Bupleurum chinense) 10g
  • Cách chế biến: Sắc Tam thất và Sài hồ với 600ml nước cho đến khi còn khoảng 300ml, lọc lấy nước để uống.
  • Hướng dẫn sử dụng: Uống hàng ngày.
  • Lưu ý: Không dùng cho người bị suy tim nặng.

6. Kết luận:

Tam thất không chỉ là một thảo dược quý trong y học cổ truyền mà còn là một phần của văn hóa dân gian. Với những công dụng đa dạng và hiệu quả, tam thất xứng đáng được xem là một bảo bối trong việc chăm sóc sức khỏe.

 

 

 

 

 

Chào các bạn thân mến,

Tôi rất vui mừng khi bạn ghé thăm Website của tôi, nơi tôi chia sẻ những kiến thức và kinh nghiệm về chăm sóc sức khỏe. Mục tiêu của tôi là mang đến những thông tin hữu ích, giúp bạn có thêm kiến thức để chăm sóc bản thân và gia đình mình một cách tốt nhất.

Nếu bạn thấy những bài viết của tôi hữu ích và muốn ủng hộ tôi, hãy để lại những bình luận tích cực hoặc chia sẻ bài viết với bạn bè và người thân của bạn. Điều này không chỉ giúp tôi có thêm động lực để viết nhiều bài viết chất lượng hơn nữa, mà còn giúp lan tỏa kiến thức sức khỏe đến nhiều người hơn.

Ngoài ra, nếu bạn cảm thấy muốn ủng hộ tôi hơn nữa, bạn có thể “mời tôi một tách cà phê” bằng cách quét mã QR-code dưới đây để thực hiện giao dịch qua ngân hàng. Mọi sự ủng hộ, dù nhỏ, đều là nguồn động viên lớn lao đối với tôi.

QR Code IDIVN.COM
QR Code IDIVN.COM

Cảm ơn bạn rất nhiều vì đã dành thời gian đọc và ủng hộ website của tôi. Hãy tiếp tục theo dõi để cập nhật thêm nhiều thông tin bổ ích về sức khỏe và chăm sóc bản thân!

Trân trọng,

Bình luận của bạn